4. Cremeren

Cremeren is een veel voorkomende vorm van lijkbezorging, naast begraven (of een zeemansgraf) zoals genoemd in mijn vorige blog. Cremeren wordt ook wel ver-assing of lijkverbranding genoemd. De uitvaartplechtigheid voorafgaand aan de crematie is meestal gelijk aan die bij een begrafenis.

grote aardewerken urn

Grote aardewerken urn

Een klein beetje geschiedenis.

Op 1 april 1914 vond de eerste crematie plaats in Nederland. Dat was verboden en er werd een proces verbaal opgemaakt. Vanwege gebrekkige wetgeving werden alle betrokkenen door de rechtbank vrijgesproken. Vanaf toen werd cremeren gedoogd. De kerk had een grote invloed op het maatschappelijk leven en cremeren werd gezien als heidens en onchristelijk. Het was pas in 1991 dat voor de wet cremeren en begraven gelijk was. Bron: uitvaart.nl en Koninklijke Facultatieve: hier is uitgebreide informatie te vinden over de geschiedenis van cremeren in Nederland.

Waarom cremeren?

Het al of niet kiezen voor cremeren kan zeer uiteenlopende redenen hebben. Soms financiëel; in de regel is cremeren goedkoper dan begraven. Er zijn veel mensen die het geen fijn idee dat hun lichaam of dat van een dierbare wordt verteerd in de grond; een proces wat jaren kan duren. Zij zijn liever gelijk ‘opgeruimd’. De as kan een bestemming krijgen wat fijn kan zijn voor de nabestaanden. De nabestaanden worden niet ‘opgezadeld’ met een graf wat moet worden betaald en onderhouden.

Anderzijds kan het zijn dat iemand wil dat hun nabestaanden naar een vaste plek kunnen gaan om te rouwen. Dan wordt er gekozen voor een graf. Het kan ook zijn dat men een afkeer heeft van vuur  en er de voorkeur aan geeft dat het lichaam op een natuurlijke manier vergaat. De sfeer in een crematorium kan ook een reden zijn om te kiezen voor begraven. Ook Moslims worden niet gecremeerd.

In de orthodoxe christelijke wereld is cremeren niet gebruikelijk; dat gebeurd op Bijbelse gronden. De PKN (Protestanste Kerk Nederland) heeft het verbod op cremeren begin zestiger jaren van de vorige eeuw opgeheven.

 

Voor de nabestaanden is het soms een vraag of iemand gecremeerd wil worden of begraven. Dat heb ik dit vorig jaar nog weer meegemaakt; ondanks een lang ziekbed was dit voor de nabestaanden niet duidelijk. De persoon liet de familie achter met een dilemma.

(Kijk ook eens op de blog cremeren of begraven? Daar zijn wat handvatten gegeven om te helpen bij deze vraag.)

In zo’n geval kan een uitvaartcodicil uitkomst bieden. Je kan daarop je wensen kenbaar maken van je uitvaart en alleen dát invullen wat je belangrijk vind. Deze kun je uitprinten, invullen en bewaren.

Cremeren.

De daadwerkelijke verbranding gebeurd door het personeel van het crematorium. Dus het daadwerkelijke invoeren van de kist in de crematieoven. Vroeger was het niet gebruikelijk dat je daar als familie of nabestaanden bij aanwezig was, echter tegenwoordig kan dat meestal wel en hebben sommige crematoria daarvoor ruimte gecreëerd.

bron: uitvaart.org

identificatiesteentje

Identificatiesteentje: dit steentje met een uniek nummer wordt op de kist gelegd en gaat mee in de oven. Dit is er om er voor te zorgen dat er na de crematie geen as wordt verwisseld.

Een crematie duurt gemiddeld 75 minuten, de oven heeft dan een temperatuur van ongeveer 1100 graden Celsius. Een oven van een crematorium kan ongeveer 100 kg organisch materiaal per uur verbranden.

Het kan bij uitzondering voorkomen dat een kist te breed is en niet door de ovendeur past:

In de blog begraven beschrijf ik een verhaal van een heel brede kist waarvoor bij de gemeente twee graven moesten worden afgerekend. Wat ik daar niet heb verteld dat het de bedoeling was dat daze persoon gecremeerd zou worden. Echter; de kist paste niet door de ovendeur. Het alternatief dat werd aangeboden was een paardencrematorium; dat werd de familie toch te gortig en is er voor begraven gekozen.

Bij nieuwe crematieovens zijn de afmetingen van de ovendeur 110 cm breed x 78 cm hoog.

Er komt géén rook uit de ovens van een crematorium: dit heeft te maken met de techniek die hier in is verwerkt. Er is een na-verbrandingsruimte met computergestuurde programma’s en filters die er  samen voor zorgen dat er niets door de schoorsteen komt. Dit is conform strenge milieumaatregelen. Wil je nog meer weten over de werking van een crematieoven klik dan op de link van uitvaart.nl.

Wat kost een crematie?

Crematoria mogen hun eigen tarief bepalen, daardoor zijn er per crematorium verschillende tarieven. De tarieven variëren van €1200,- tot €1600,- , dat is dus gemiddeld €1400,-. Daarvoor krijg je de crematie en gebruik van de aula 45 minuten en gelegenheid tot condoleance ook 45 minuten. Daar boven op komen nog de kosten van koffie en cake.

Alleen cremeren (zonder aula en condoleance) kan ook; dit noemen we een technische crematie; de kosten hiervan zijn gemiddeld rond de €800,-. Er is een prachtig overzicht van de tarieven van alle crematoria in ons land; klik hier voor de site van uitvaart.nl.

Na de crematie.

Als de uitvaartceremonie is afgelopen is er meestal gelegenheid voor de nabestaanden en belangstellenden om in een naastgelegen ruimte elkaar te condoleren onder het genot van een kop koffie.

De kist wordt dan later op die dag verbrand. Wil je dus als nabestaande daar daadwerkelijk bij aanwezig zijn, dat moet je overleg hebben met het crematorium om te zien wat er mogelijk is.

Het lichaam moet zich bevinden in een grafkist of doodskist of op een baarplank. De onderkant moet glad zijn: geen obstakels. Een baarplank of ligplank mag ook: dat is een houten plank vaak met iets opstaande randen waarop het lichaam licht. Het lichaam mag voor het personeel als zodanig niet herkenbaar zijn en moet daarom gewikkeld zijn in een lijkwade. Volgens Wikepedia is dit de enige eis. Dat is niet waar; een lijkwade mag ook niet te snel ontbranden; dit kan gevaar opleveren voor het personeel.

De kist.

Zij er eisen aan een kist bij het cremeren?

Ja; maar als je een kist aanschaft bij een uitvaartmaatschappij is dat geen probleem. Hun kist zal zeker voldoen aan de eisen. En als je een kist bij ondergetekende aanschaft geldt hetzelfde. Zou je eventueel zelf een kist willen (laten) maken dan zijn de belangrijkste eisen: de kist moet van brandbaar materiaal zijn; hout, karton, riet. Dat geldt ook voor de binnenbekleding: natuurlijk brandbaar materiaal.

Ook de handvatten moeten brandbaar zijn: metalen handgrepen mag wel, máár deze moeten dan van buitenaf te verwijderen zijn door het crematorium-personeel. Dat geldt ook voor andere metalen delen die aan de kist zijn gemonteerd. Dit heeft te maken dat men niet weet uit welke metalen of legeringen de hangrepen bestaan. Bij sommige legeringen (een mengsel van twee of meer metalen) kunnen giftige gassen ontstaan bij verbranding, welke dan weer een gevaar kunnen opleveren voor de gezondheid van het personeel.

Het enige metaal wat meegaat in de oven zijn de bevestigingsmiddelen van een kist (schroeven, spijkers) en wat de overledene ín het lichaam meedraagt, zoals een kunstheup of knie.

De metalen die in de oven achterblijven zijn het bezit van het crematorium; de opbrengst van deze (edel) metalen gaat naar een goed doel!

Wil je zelf de crematie regelen dan verwijs ik naar deze blog; daarin is uitgelegd welke stappen je daarvoor moet nemen.

Kijk ook eens in mijn assortiment kisten.

De baarplank.

Oogspanner

Oogspanner; baarplank

Een baarplank is een soort draagbaar waarop de overledene ligt. Dat is vaak een plank voorzien van handgrepen en een kleine opstaande rand. Maar het kan ook bestaan uit lange stokken: bamboe, wilgen waarvan een baar in elkaar is gezet. Bij cremeren is het verplicht dat de onderkant van de baar glad afgewerkt is. Een baar gemaakt van stokken ligt daarom bij een cremeren op een plaat hout en gaat dan als geheel in de oven.

Het lichaam mag als zodanig niet door het personeel van het crematorium niet herkend worden. daarom wordt het in een lijkwade gewikkeld. Een lijkwade is een doek van twee tot drie meter lang waarin de overledene wordt gewikkeld. Dat kan op meerdere manieren; omwikkelen, omhullen, dichtrijgen of -binden, dichtvouwen. Voor zover mij bekend zijn er niet veel eisen aan een lijkwade; het moet vanzelfsprekend gemaakt zijn van natuurlijke grondstoffen en mag niet te snel ontbranden; dit kan gevaar opleveren voor het crematorium-personeel. Hoewel dit laatste wel kan worden voorkomen door de lijkwade (met toestemming van de nabestaanden) nat te maken.

Een lijkwade kun je zelf maken; maar er is op het internet ook een ruim aanbod te vinden. Eén daarvan is uitvaarwade.nl.

Het is raadzaam om na te gaan of of een crematorium (en ook begraafplaats) aanvullende eisen stelt.

De as.

De as van een overledene wordt door het crematorium 1 maand bewaard. Dit is wettelijk vastgelegd. Dat heeft twee reden; de eerste is in verband met een eventueel gerechtelijk onderzoek van de as. In de praktijk zal dit niet of nauwelijks voorkomen.

De tweede reden is dat de nabestaanden daardoor de gelegenheid hebben om na te denken over wat te doen met de as.

Wat te doen met de as?

De as  is het eigendom van diegene die het opdrachtformulier van de begrafenisondernemer heeft ondertekend.

Er zal gemiddeld twee tot drie liter as zijn en wordt aangeboden door het crematorium in een (plastic) koker of zak. Een mogelijkheid is om de as uit te strooien op een strooiveld van het crematorium; dit kan ook gedaan worden door het crematorium zelf.

De as mag overal worden verstrooid, mits je toestemming hebt van de grondeigenaar.

Het verstrooien kan vanuit de koker  of zak van het crematorium, toch zijn er veel mensen die kiezen voor een urn. Een urn is niets anders dan een speciaal daarvoor bestemd potje of kistje om de as in te bewaren. Deze keuze in materiaal is groot; dat kan zijn keramiek, porselein, marmer, metaal, glas en hout.

Wat betreft houten urnen kun je bij ondergetekende terecht. In Nederland zijn nu enkele bedrijven die houten urnen maken en ik er ben er trots op dat ik daar één van ben! Dit komt voor uit mijn passie voor hout en mijn passie voor houtdraaien en het maken van houten kistjes.

Niet alle houten uren zijn geschikt voor buiten; meestal vermeld ik het er bij of de urn geschikt is voor binnen en/of buiten.

Want wat doe je dan met de urn? De as kun je in één urn bewaren, dan heb je een grotere urn nodig; ongeveer 2,5 tot 3 liter. Je kunt de as ook verdelen onder meerdere nabestaanden; vanzelfsprekend heb je dan meerdere (kleine) urnen nodig. Of een gedeelte uitstrooien en de rest in een urn.

Er zijn verder heel veel mogelijkheden wat je kunt doen met de as: thuis bewaren, in een urnenmuur plaatsen op een begraafplaats, laten verwerken in een sieraad of in een hangertje.  Thuis bewaren is heel persoonlijk; binnen ergens een plekje inrichten, of buiten begraven of een gedenkplaats in de tuin. Google kan hiervoor uitkomst geven.

Urnenmuur

Er bestaat ook de mogelijkheid om de as in een soort kartonnen urn te begraven samen met een boomzaadje, zodat er op die plek een boom gaat groeien. De as geeft wat voedingsstoffen en mineralen.

De foto van onderstaande urn geeft een (kleinere) urn weer gemaakt van berkenhout waarvan de stam intact blijft. Deze wordt voor meerdere doeleinden verkocht: om hem thuis een plek te geven of in een urnenmuur plaatsen. Ook is deze gebruikt om bij te plaatsen in een bestaand graf. Als je deze in een graf bijplaatst zal hij verteren. Mocht het graf worden eventueel geruimd, dan is ook de urn verteerd. Latere nabestaanden of familieleden worden dan niet opgeschrikt door een urn die is gevonden in een graf..

tandvlinder

Wat kost een urn?

De prijs van een urn is echt heel verschillen: dat variëert van enkele tientallen euro’s tot wel duizenden euro’s. Ze zijn te koop bij een uitvaartverzorger of crematorium. Ook zijn er webwinkels waarin urnen worden aangeboden. En natuurlijk de handgemaakt houten urnen van mijn persoon. De duurste houten urn van mijn hand zit iets boven  de €200,00. Sommige zitten onder de  €100,00.

Het is geen toeval dat ik op dit moment bezig ben om mijn aanbod van houten urnen bij te werken. Het aanbod is steeds wisselend; dat komt doordat er urnen worden verkocht en er nieuwe worden bijgemaakt. De berkenhouten urnen zijn in meerdere groottes op voorraad. Van de houten urnen zijn er geen twee stuks hetzelfde: dat maakt elk exemplaar uniek!!

Een andere mogelijkheid zijn de as-kistjes. Daarvan heb ik er een paar op voorraad; zelfs voor mij een redelijk nieuw product! Ik heb ontdekt dat ook hier de mogelijkheden bijna onbeperkt zijn wat betreft de houtkeuze, kleuren, groottes, scharnieren (hout, messing) en sluitingen. het wisselend aanbod is altijd weer terug te vinden op deze site.

Waar ik trots op ben is de urn op onderstaande foto: die is verkocht. Toen de nabestaanden er mee naar het crematorium gingen werd daar gezegd dat ze nog nooit zo’n mooie urn hadden gezien. Een opsteker.

Vuurvlinder

Dat de as een maand wordt bewaard in een crematorium heeft voor mij ook een voordeel; het kan mij tijd geven om een urn naar de wens van de klant te maken. Hoewel er een aanbod is op mijn site, bestaat er de mogelijkheid om een houten urn te laten maken naar eigen idee. Daarvoor mag je contact opnemen, wellicht komen we daar samen uit.

Urnen aardewerk

 

 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.